“Hạ tầng pháp lý” với mô hình Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam

Chỉ đạo trên của Thủ tướng Chính phủ được GS.TS Võ Xuân Vinh (Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh doanh, Đại học Kinh tế TP HCM) đánh giá là vô cùng quan trọng trong bối cảnh các hoạt động sắp diễn ra chưa có tiền lệ, để TTTCQT vừa hội nhập quốc tế, vừa phù hợp với Việt Nam.

GS Vinh nhấn mạnh, khi thành lập TTTCQT, phải có hệ thống luật để điều chỉnh các hành vi và cơ quan trọng tài quốc tế để có cơ chế giải quyết tranh chấp. Trên thế giới hiện nay có 2 hệ thống luật. Thứ nhất là hệ thống pháp luật common law (thông luật) xuất phát từ nước Anh, thịnh hành ở Anh và các nước từng là thuộc địa của Anh. Đây là hệ thống pháp luật thừa nhận án lệ như một nguồn luật chính thống, tức là thừa nhận các tiền lệ án.

Thứ hai là hệ thống civil law, còn gọi dân luật, chủ yếu dựa trên các đạo luật bằng văn bản hơn là dựa trên các quyết định và tiền lệ án. Nói cách khác, đây là hệ thống luật thành văn, thay vì án lệ như trong hệ thống common law. “Với TTTCQT tại Việt Nam, tôi cho rằng nên áp dụng theo hệ thống civil law”, GS Vinh nêu ý kiến.

GS.TS Võ Xuân Vinh.

Theo GS Vinh: “Ngay từ cái tên Trung tâm tài chính quốc tế (International Financial Center - IFC), đã cho thấy đó là một TP hoặc một khu vực kinh tế được công nhận là trung tâm của hoạt động tài chính quốc tế. Những trung tâm này có vai trò quan trọng trong việc điều tiết lưu chuyển vốn, dịch vụ tài chính và các hoạt động kinh tế khác. Cho dù TTTCQT đặt ở đâu, ở TP HCM hay Đà Nẵng, thì tư duy vận hành vẫn phải theo thông lệ quốc tế. Điều này cũng phù hợp với tư tưởng chỉ đạo của Đảng và Nhà nước hiện nay là xóa bỏ tư duy “cái nào không quản được thì cấm”.

GS Vinh cho rằng có 2 cơ chế pháp lý với mô hình TTTCQT. Một là, quản trị sandbox (cho phép đột phá thí điểm các ý tưởng, giải pháp và cách làm mới), vừa làm, vừa điều chỉnh có kiểm soát để phòng ngừa rủi ro. Hai là, cho phép làm tất cả những gì luật pháp không cấm. Quyết định lựa chọn cơ chế nào là vấn đề các cơ quan chức năng cần phải bàn bạc sau khi tham khảo các ý kiến chuyên gia và mô hình quốc tế.

Về cơ chế giải quyết tranh chấp, hiện nay có 2 con đường: Qua hệ thống tòa án và qua phán quyết trọng tài. Tại Việt Nam, việc giải quyết bằng phán quyết trọng tài xưa nay ít được lựa chọn hơn. “Tôi cho rằng trong thời gian tới, chúng ta cũng cần tuyên truyền về hiệu lực, hiệu quả của các phán quyết trọng tài. Thực tiễn thời gian qua, quá trình thực hiện một số phán quyết trọng tài chưa được thực thi nghiêm túc. Các cơ quan thi hành án cũng gặp khó khăn trong việc xử lý, nên cần phải có các quy định pháp luật để các phán quyết trọng tài có hiệu lực được thi hành hiệu quả, tránh chồng chéo”, GS Vinh nêu quan điểm.

Theo GS Vinh, trên thế giới, hầu hết các tranh chấp xảy ra trước khi đến các cơ quan tố tụng thường đã có bước thỏa thuận dàn xếp, bất đắc dĩ mới ra tòa án hoặc trọng tài, sẽ rất mất thời gian và chi phí. “Vì vậy, tốt nhất ngay từ đầu, chúng ta phải xây dựng một hệ thống pháp luật rõ ràng, minh bạch liên quan TTTCQT để tránh tranh chấp xảy ra. Muốn vậy, nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực về pháp lý cho TTTCQT phải đủ tốt”, GS Vinh nói. Nguồn nhân lực này không chỉ có hiểu biết về luật pháp, mà cần có năng lực về ngoại ngữ, kỹ năng số.

GS Vinh ví von môi trường pháp lý chính là “hạ tầng mềm” của TTTCQT. Việc cần làm ngay lập tức hiện nay là phải xây dựng hệ thống pháp luật liên quan TTTCQT từ cơ chế quản lý, cơ chế giải quyết tranh chấp; đào tạo nguồn nhân lực pháp lý cho TTTCQT vận hành; trên nguyên tắc vừa làm, vừa điều chỉnh, vừa kiểm soát rủi ro.

Nguồn: https://baophapluat.vn/ha-tang-phap-ly-voi-mo-hinh-trung-tam-tai-chinh-quoc-te-tai-viet-nam-post550829.html