PHÂN TÍCH BẢN ÁN SỐ 131/2024/HS-STNGÀY 29/03/2024 CỦA TAND TP. HỒ CHÍ MINH: HÀNH VI TRỘM CẮP NƠI CÔNG SỞ VÀ GÓC NHÌN TỪ PHÁP LÝ NHÂN VĂN

1. Tóm tắt nội dung bản án

Ngày 29/3/2024, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xét xử sơ thẩm vụ án hình sự số 131/2024/HS-ST đối với bị cáo Vương Thị Yến N (sinh năm 1995, trú tại Quận T, TP.HCM) về tội “Trộm cắp tài sản” theo khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Bị cáo là nhân viên Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ J., nơi ông Han J.C. (quốc tịch Hàn Quốc) là Giám đốc.

Trong hai ngày 12 và 14/8/2023, lợi dụng sơ hở khi văn phòng không có ai, bị cáo đã mở ngăn tủ chứa tiền bằng chìa khóa để sẵn trong rổ và lấy hai lần, mỗi lần 5.000.000 đồng. Ngoài ra, bị cáo còn lấy thêm 200.000 đồng từ ví cá nhân của đồng nghiệp. Sau khi phát hiện mất tiền, phía công ty trình báo Công an và giao nộp USB ghi lại hình ảnh từ camera giám sát.

Tại cơ quan điều tra và tại phiên tòa, bị cáo thừa nhận toàn bộ hành vi, đã tự nguyện hoàn trả toàn bộ số tiền chiếm đoạt và nhận được đơn bãi nại từ bị hại. Tòa án tuyên phạt bị cáo 09 tháng tù, cho hưởng án treo với thời gian thử thách 01 năm 06 tháng, căn cứ theo Điều 65 Bộ luật Hình sự. Án phí hình sự sơ thẩm là 200.000 đồng​.

2. Nhận định và đánh giá cá nhân

Hội đồng xét xử nhận định rõ hành vi của bị cáo là hành vi nguy hiểm cho xã hội, đã xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản hợp pháp của người khác. Bị cáo có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự, nhận thức được tính chất vi phạm của hành vi nhưng vẫn cố ý thực hiện nên phải chịu trách nhiệm về mặt pháp lý (tr.3). Việc lén lút chiếm đoạt tiền hai lần là tình tiết tăng nặng “phạm tội hai lần trở lên” theo điểm g khoản 1 Điều 52 BLHS (tr.4).

Tuy nhiên, bản án cũng thể hiện sự nhân đạo khi xem xét đầy đủ các tình tiết giảm nhẹ, như bị cáo thành khẩn khai báo, tự nguyện bồi thường, chưa có tiền án tiền sự, gây thiệt hại không lớn và được bị hại xin giảm nhẹ (tr.4). Những tình tiết này đủ điều kiện áp dụng điểm b, h, i, s khoản 1 và khoản 2 Điều 51 BLHS. Tòa án đã kết luận rằng không cần thiết cách ly bị cáo khỏi xã hội mà cho hưởng án treo là phù hợp, bảo đảm răn đe và giáo dục (tr.4).

Từ góc nhìn của người viết, bản án là một ví dụ điển hình về sự kết hợp hài hòa giữa trừng trị và khoan hồng trong xét xử hình sự. Mặc dù hành vi phạm tội là đáng lên án, nhưng việc đánh giá toàn diện các yếu tố nhân thân, hoàn cảnh, động cơ phạm tội cho thấy pháp luật không chỉ nghiêm khắc mà còn thấu tình đạt lý. Đây cũng là điểm sáng trong thực tiễn tư pháp Việt Nam khi ngày càng chú trọng đến tái hòa nhập và giáo dục thay vì hình sự hóa triệt để.

3. Bài học pháp lý rút ra

Một là, không thể xem nhẹ hành vi trộm cắp, dù tài sản nhỏ.

Pháp luật hình sự không phân biệt hành vi “ăn cắp ít” hay “nhiều”, mà chỉ cần có hành vi chiếm đoạt trái phép là đủ yếu tố cấu thành tội. Người lao động cần nhận thức rằng hành vi vi phạm pháp luật, dù nhỏ, vẫn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự.

Hai là, án treo không có nghĩa là miễn trách nhiệm.

Hưởng án treo là hình thức thể hiện sự khoan hồng có điều kiện. Trong thời gian thử thách, nếu bị cáo tái phạm hoặc vi phạm nghĩa vụ giám sát, Tòa án có thể buộc chấp hành án tù. Đây là cơ hội sửa sai nhưng cũng là thời gian theo dõi nghiêm ngặt.

Ba là, doanh nghiệp cần tăng cường kiểm soát tài sản nội bộ.

Qua vụ việc, có thể thấy lỗ hổng lớn trong việc quản lý tài sản nơi công sở. Việc để chìa khóa tủ ở nơi dễ tiếp cận là sơ suất nghiêm trọng. Các doanh nghiệp cần thiết lập quy trình kiểm soát tài sản, bảo mật tài chính và kiểm tra nội bộ định kỳ.

Bốn là, văn hóa ứng xử nhân văn giúp lan tỏa công lý.

Việc bị hại xin bãi nại cho bị cáo không chỉ giúp giảm nhẹ hình phạt mà còn phản ánh tinh thần nhân ái trong xử lý tranh chấp. Đó là biểu hiện tích cực của văn hóa doanh nghiệp và cũng là cơ sở giúp người phạm tội có cơ hội hoàn lương.

3. Kết luận

Bản án số 131/2024/HS-ST là một minh chứng cho cách xử lý mềm dẻo nhưng không buông lỏng của Tòa án. Qua bản án, người đọc hiểu rằng pháp luật luôn nghiêm minh trong việc bảo vệ tài sản cá nhân, đồng thời cũng nhân văn khi xem xét thấu đáo các yếu tố hoàn cảnh và nhân thân bị cáo. Đây là một tiền lệ đáng suy ngẫm để vừa giáo dục cá nhân, vừa củng cố niềm tin vào công lý.

./. (TS. Chu Văn Hùng, Công ty Luật Viên An).

Nguồn: Tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh (2025), Bản án số 131/2024/HS-ST ngày 29/03/2024 của TAND TP. Hồ Chí Minh.

*Lưu ý:

- Bài viết này được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo chung về các quy định pháp luật hiện hành;

- Để đảm bảo quyền lợi và có được tư vấn phù hợp với tình huống cụ thể, bạn vui lòng liên hệ với đội ngũ luật sư của Công ty Luật Viên An hoặc gọi ngay đến số gọi số: 097.275.7676 để được hỗ trợ chi tiết và chính xác nhất.