Vài dòng suy nghĩ về tinh gọn Bộ máy trong Hệ Thống tư pháp.

Hiện nay theo chủ trương tinh gọn Bộ máy nhà nước. Bỏ cấp Huyện (khoảng 700 Huyện trên cả nước). Như vậy Nhà Nước còn 3 cấp (Cấp Xã, Cấp Tỉnh, và Cấp Trung Ương). Cơ bản là đi đúng “Quan điểm của Chủ Tịch Hồ Chí Minh”.
Nhà nước phân ra “Tam quyền phân lập gồm: Lập Pháp - Hành Pháp - Tư Pháp”. Do đó, tinh gọn Bộ máy hệ thống Tư pháp không bắt buộc phải thành lập Toà Án - VKS theo Cấp Xã - Cấp Tỉnh - Cấp Trung ương mà là phải thành lập 3 cấp theo đặc thù riêng của ngành là: Cấp Sơ Thẩm - Cấp Phúc Thẩm và Cấp Tối Cao.
Cụ thể:
1)Lấy cơ sở vật chất và nhân sự của TAND - VKSND cấp Tỉnh (Bao gồm Huyện) hiện tại làm Cấp Sơ Thẩm. Để thuận tiện cho người dân tiếp cận nhanh chóng thuận lợi thì các cơ sở vật chất của Toà - Viện cấp Huyện hiện nay lấy làm Địa điểm làm việc của Toà án - VKS Cấp Sơ thẩm. Nếu sau sáp nhập còn 33 Tỉnh thì chỉ có 33 Toà Sơ thẩm- Viện Sơ Thẩm. Theo đó, có 33 Chi Bộ thuộc Đảng Bộ Toà Tối Cao.
2) Lấy 3 Toà án - VKS Cấp Cao hiện tại và có thể thành lập thêm theo Vùng như bên Quân Đội. Hiện Quân Đội có 8 Quân Khu ( 1-2-3-4-5-7-9 và QK Thủ Đô) thành lập 8 Toà - Viện Cấp Phúc Thẩm. Theo đó, chỉ có 8 Chi Bộ thuộc Đảng Bộ Toà Tối Cao.
3) Toà Tối Cao. 1 Đảng Bộ.
Như vậy:
Theo mô hình này sẽ tinh gọn được 1400 đơn vị sự nghiệp và 1400 Chi bộ trực thuộc (gồm 700 đơn vị Toà án - 700 đơn vị VKS cấp Huyện) .
Nếu thành lập Toà - VKS cấp Huyện theo vùng của Tỉnh và Toà - VKS Phúc Thẩm theo Tỉnh thì không những không đáp ứng được chủ trương tinh gọn bộ máy mà cũng không phù hợp với Cơ quan đồng cấp (Công An). Mỗi Tỉnh có một Toà - VKS Phúc Thẩm thì ít nhất sau khi sáp nhập còn bao nhiêu tỉnh thì bấy nhiêu Toà - VKS Phúc Thẩm.
- Ví dụ còn 33 Tỉnh thì có 33 Toà - VKS Phúc Thẩm.
- Mỗi Tỉnh ít nhất phải có cả 10 vùng thì vẫn còn khoảng 390 Toà - VKS Sơ thẩm.
Trong Khi theo mô hình Thành Lập Toà án và VKS Phúc Thẩm theo vùng như Quân Đội thì Chỉ có 8 Toà - Viện Phúc Thẩm thay vì 33 Toà - Viện PT Và chỉ còn 33 Toà sơ thẩm thay vì 390 Toà. Theo đó 2 cấp xét xử và 2 cấp công tố cũng sẽ tương ứng với 2 cấp Điều tra của BCA CQĐT cấp tỉnh và CQĐT cấp Cục).
Về mặt Đảng Bộ:
Toà Án chỉ còn 41 Chi Bộ (33+8) trực thuộc Đảng Bộ Toà Tối Cao.
Viện KS chỉ còn 41 Chi Bộ (33+8) trực thuộc Đảng Bộ VKS Tối Cao.
Tinh gọn Bộ máy không phải chỉ là loại bỏ nhân sự yếu kém ra khỏi bộ máy mà còn là sắp xếp lại nhân sự và tổ chức lại các cấp trong bộ máy để “Vươn Mình - TBT”. Hay nói cách khác là sắp xếp lại cho nhẹ tải để “Cất Cánh”. Trong đó, Hệ thống Tư pháp là Hệ thống cần thiết phải sắp xếp lại không chỉ gọn mà còn phải chất để đáp ứng đúng tinh thần “Nhà Nước Pháp Quyền”.

Ls. Huyền Trang - Công ty Luật Viên An.