THẾ NÀO LÀ TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI?

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển kinh tế quốc tế sâu rộng, các tranh chấp phát sinh trong lĩnh vực thương mại ngày càng gia tăng về số lượng và tính chất phức tạp. Để giải quyết những tranh chấp này một cách hiệu quả, bên cạnh hệ thống Tòa án nhân dân, trọng tài thương mại đã trở thành một phương thức giải quyết tranh chấp phổ biến, được nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước lựa chọn bởi tính linh hoạt, nhanh chóng và bảo mật. Vậy, trọng tài thương mại là gì và cơ chế này hoạt động ra sao trong hệ thống pháp luật Việt Nam?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Trọng tài thương mại năm 2010, trọng tài thương mại được hiểu là phương thức giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận và được tiến hành bởi một tổ chức trọng tài hoặc Hội đồng trọng tài được thành lập riêng cho từng vụ việc. Trọng tài chỉ có thẩm quyền giải quyết tranh chấp nếu các bên có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, nghĩa là thỏa thuận đó phải được xác lập trước hoặc sau khi xảy ra tranh chấp và nội dung của tranh chấp phải thuộc phạm vi cho phép của
pháp luật.

Trọng tài thương mại tại Việt Nam có thể được thực hiện thông qua hai hình thức: trọng tài vụ việc và trọng tài thường trực. Trong đó, trọng tài vụ việc là hình thức do các bên tranh chấp tự lựa chọn và chỉ hoạt động trong phạm vi giải quyết một vụ việc cụ thể. Ngược lại, trọng tài thường trực là tổ chức trọng tài đã được thành lập và hoạt động ổn định, chẳng hạn như Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), nơi mà các bên có thể lựa chọn để giải quyết tranh chấp theo quy chế sẵn có.

Một trong những ưu điểm nổi bật của trọng tài thương mại là tính linh hoạt trong việc lựa chọn ngôn ngữ, địa điểm, luật áp dụng và thủ tục giải quyết tranh chấp. Các bên có thể tự thỏa thuận các yếu tố này sao cho phù hợp với đặc điểm kinh doanh và lợi ích của mình. Bên cạnh đó, quy trình tố tụng trọng tài thường được rút gọn và tiến hành trong thời gian ngắn hơn nhiều so với tố tụng tại Tòa án, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý là phán quyết trọng tài có giá trị chung thẩm và buộc các bên phải thi hành, tương tự như bản án của Tòa án. Phán quyết này không bị kháng cáo hay kháng nghị, trừ một số trường hợp đặc biệt được quy định tại Điều 68 Luật Trọng tài thương mại 2010, khi Tòa án có thể hủy phán quyết trọng tài nếu có căn cứ cho rằng quá trình giải quyết đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng hoặc thỏa thuận trọng tài giữa các bên không hợp lệ.

Ngoài ra, một thế mạnh khác của trọng tài thương mại là tính bảo mật. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp không muốn thông tin về tranh chấp bị công khai do lo ngại ảnh hưởng đến uy tín thương mại. Trọng tài giúp đáp ứng yêu cầu này bởi quy trình thường được tiến hành kín và không công bố công khai như Tòa án.

Tuy nhiên, để đảm bảo tính hiệu quả của cơ chế trọng tài, các bên cần lưu ý về việc soạn thảo điều khoản trọng tài một cách rõ ràng, đầy đủ, hợp lệ ngay từ khi ký kết hợp đồng. Nhiều vụ việc bị đình chỉ hoặc kéo dài chỉ vì điều khoản trọng tài không rõ ràng hoặc không có giá trị pháp lý.

Như vậy, trọng tài thương mại là một phương thức giải quyết tranh chấp hiện đại, hiệu quả và phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế thị trường. Việc hiểu rõ bản chất, ưu điểm cũng như các điều kiện áp dụng trọng tài thương mại sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng tự bảo vệ quyền lợi của mình, hạn chế rủi ro pháp lý và đảm bảo hoạt động kinh doanh được thông suốt, minh bạch và ổn định trong dài hạn../. (Công ty Luật Viên An).

Nguồn: Quốc Hội (2010), Luật Trọng tài thương mại 2010 số 54/2010/QH12 ngày 17 tháng 6 năm 2010, Hà Nội.

*Lưu ý:

- Bài viết này được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo chung về các quy định pháp luật hiện hành;

- Một số điều khoản pháp luật được đề cập có thể đã được sửa đổi, bổ sung hoặc hết hiệu lực tại thời điểm bạn tiếp cận thông tin;

- Để đảm bảo quyền lợi và có được tư vấn phù hợp với tình huống cụ thể, bạn vui lòng liên hệ với đội ngũ luật sư của Công ty Luật Viên An hoặc gọi ngay đến số gọi số: 097.275.7676 để được hỗ trợ chi tiết và chính xác nhất.