KÝ SỰ TƯ PHÁP - VẤN ĐỀ ÁP DỤNG BIỆN PHÁP TỐ TỤNG: BẮT TẠM GIAM VÀ PHONG TỎA TÀI SẢN TRONG VỤ ÁN VẠN THỊNH PHÁT (Số 2)

Vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và bà Trương Mỹ Lan – Chủ tịch Hội đồng quản trị tập đoàn – đã trở thành một trong những vụ án kinh tế nghiêm trọng nhất trong lịch sử tư pháp Việt Nam. Với số tiền chiếm đoạt lên đến hàng trăm nghìn tỷ đồng, vụ án không chỉ gây chấn động dư luận mà còn đặt ra nhiều vấn đề pháp lý quan trọng, đặc biệt là việc áp dụng các biện pháp tố tụng như bắt tạm giam và phong tỏa tài sản.

Ngày 7/10/2022, Cơ quan Cảnh sát điều tra (C03) Bộ Công an đã khởi tố và bắt tạm giam bà Trương Mỹ Lan về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” liên quan đến việc phát hành trái phiếu “khống” của Công ty An Đông, gây thiệt hại đặc biệt lớn cho nhà đầu tư . Sau đó, bà Lan tiếp tục bị khởi tố bổ sung về tội “Rửa tiền” do sử dụng và che giấu nguồn gốc tiền chiếm đoạt được.

Có thể thấy rằng, việc bắt tạm giam bà Lan và các đồng phạm là biện pháp ngăn chặn cần thiết nhằm đảm bảo quá trình điều tra, truy tố và xét xử được tiến hành thuận lợi, tránh việc các bị can bỏ trốn hoặc tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội. Đồng thời, biện pháp này cũng thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật trong việc xử lý các hành vi vi phạm nghiêm trọng.

Song song với việc bắt tạm giam, cơ quan điều tra đã áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản để ngăn chặn việc tẩu tán tài sản và đảm bảo thi hành án. Cụ thể, Bộ Công an đã đề nghị tạm dừng giao dịch chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp của 762 công ty liên quan đến vụ án xảy ra tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát. Trong số này, có nhiều công ty có trụ sở tại TP.HCM và Hà Nội.

Ngoài ra, C03 cũng đã kê biên, thu giữ và tạm giữ nhiều tài sản liên quan đến bị can Trương Mỹ Lan và các đồng phạm. Theo thông tin từ Cục Thi hành án dân sự TP.HCM, tổng số tiền đang tạm giữ trong tài khoản của Cục do C03 chuyển và do cá nhân, tổ chức nộp tại Cục là hơn 4.250 tỷ đồng và 27 triệu USD (tương đương 685 tỷ đồng).

Việc phong tỏa tài sản không chỉ nhằm ngăn chặn hành vi tẩu tán tài sản mà còn để đảm bảo quyền lợi cho các nhà đầu tư và tổ chức tín dụng bị thiệt hại trong vụ án. Đây là biện pháp tố tụng quan trọng trong việc thu hồi tài sản bị chiếm đoạt và khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội gây ra.

Trong quá trình áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản, cơ quan chức năng đã gặp phải một số khó khăn, đặc biệt là việc xác định tài sản nào liên quan trực tiếp đến hành vi phạm tội. Có trường hợp, doanh nghiệp bị phong tỏa tài sản dù không liên quan đến vụ án, gây ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Ví dụ, Công ty TNHH Vĩnh Hiệp – doanh nghiệp xuất khẩu nông sản lớn nhất tỉnh Gia Lai – đã được Bộ Công an gỡ phong tỏa tài sản sau khi xác định công ty này chỉ giao dịch với Ngân hàng SCB để vay vốn kinh doanh cà phê, không liên quan đến bất động sản của Tập đoàn Vạn
Thịnh Phát.

Ngoài ra, việc phong tỏa tài sản cũng đặt ra yêu cầu về sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, bao gồm cơ quan điều tra, cơ quan thi hành án và các sở, ban, ngành liên quan, nhằm đảm bảo việc áp dụng biện pháp tố tụng được thực hiện đúng quy định pháp luật và không gây thiệt hại cho các tổ chức, cá nhân không liên quan.

Như vậy, việc áp dụng các biện pháp tố tụng như bắt tạm giam và phong tỏa tài sản trong vụ án Vạn Thịnh Phát là cần thiết và phù hợp với quy định của pháp luật, nhằm đảm bảo quá trình điều tra, truy tố và xét xử được tiến hành hiệu quả, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư và tổ chức tín dụng bị thiệt hại. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, các cơ quan chức năng cần thận trọng, đảm bảo việc áp dụng biện pháp tố tụng không gây ảnh hưởng đến các tổ chức, cá nhân không liên quan, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan để xử lý vụ án một cách toàn diện và hiệu quả./. (TS.LS. Nguyễn Thị Huyền Trang, Công ty Luật Viên An).

Nguồn: Báo Tiền Phong. “Những con số ‘khủng’ trong vụ án xảy ra tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát,” 4/2024; Báo Pháp Luật Việt Nam. “Ngăn tẩu tán tài sản 762 công ty liên quan vụ án Vạn Thịnh Phát,” 4/2024. Báo Tiền Phong. “Số tài sản vật chứng ‘khủng’ thu giữ trong vụ án Tập đoàn Vạn Thịnh Phát,” 4/2025; Báo Tiền Phong. “Vụ án Tập đoàn Vạn Thịnh Phát: 20 doanh nghiệp được Bộ Công an gỡ phong tỏa tài sản,” 11/2023...