QUY ĐỊNH VỀ HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG TRONG BỘ LUẬT LAO ĐỘNG NĂM 2019

Bộ luật Lao động năm 2019 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2021) đã kế thừa và bổ sung nhiều quy định mới nhằm hoàn thiện khung pháp lý điều chỉnh quan hệ lao động. Một trong những nội dung quan trọng được quy định chi tiết là về hợp đồng lao động – nền tảng thiết lập quyền và nghĩa vụ giữa người lao động và người sử dụng lao động.

Theo Điều 13 Bộ luật Lao động năm 2019, hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động. Nếu hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện việc làm có trả công và có sự quản lý, điều hành, giám sát từ phía người sử dụng lao động thì vẫn được coi là hợp đồng lao động.

Về nguyên tắc giao kết hợp đồng, Điều 15 Bộ luật Lao động quy định, việc giao kết phải được thực hiện trên tinh thần tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực. Các bên được tự do giao kết hợp đồng nhưng không được trái với pháp luật, thỏa ước lao động tập thể và đạo đức xã hội.

Bộ luật Lao động năm 2019 quy định chỉ còn hai loại hợp đồng lao động tại Điều 20, bao gồm: hợp đồng lao động không xác định thời hạn và hợp đồng lao động xác định thời hạn. Hợp đồng không xác định thời hạn là loại hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời điểm chấm dứt hiệu lực, còn hợp đồng xác định thời hạn là hợp đồng có xác định thời điểm chấm dứt, nhưng tối đa không quá 36 tháng. Quy định này đã bãi bỏ hình thức "hợp đồng lao động theo mùa vụ" trong Bộ luật Lao động 2012, nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng ký hợp đồng ngắn hạn để né tránh nghĩa vụ với người lao động.

Về hình thức, Điều 14 quy định hợp đồng lao động phải được lập thành văn bản và mỗi bên giữ một bản. Đối với công việc tạm thời dưới 1 tháng, hai bên có thể giao kết bằng lời nói, trừ những trường hợp bắt buộc bằng văn bản như hợp đồng với người dưới 15 tuổi hoặc với người làm công việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm.

Điều 21 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định nội dung bắt buộc phải có trong hợp đồng lao động, bao gồm: thông tin của các bên giao kết; công việc, địa điểm làm việc; thời hạn hợp đồng; mức lương, hình thức trả lương, phụ cấp và các khoản bổ sung khác; chế độ nâng lương; thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi; trang bị bảo hộ lao động; bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề nếu có.

Quy định về thử việc cũng được cập nhật rõ ràng tại Điều 24 và 25. Theo đó, hai bên có thể thỏa thuận về việc làm thử, thời gian thử việc chỉ được áp dụng một lần đối với một công việc và không vượt quá 180 ngày đối với người quản lý doanh nghiệp, không quá 60 ngày với công việc cần trình độ cao đẳng trở lên, 30 ngày đối với trình độ trung cấp, và 6 ngày làm việc đối với công việc khác.

Về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng, Bộ luật Lao động 2019 có sự tiến bộ đáng kể khi mở rộng quyền cho người lao động. Điều 35 quy định người lao động có thể đơn phương chấm dứt hợp đồng không cần lý do nhưng phải báo trước theo thời hạn phù hợp: ít nhất 45 ngày đối với hợp đồng không xác định thời hạn; 30 ngày đối với hợp đồng xác định thời hạn từ 12 đến 36 tháng; và 3 ngày làm việc đối với hợp đồng dưới 12 tháng. Người lao động cũng có quyền chấm dứt ngay mà không cần báo trước trong các trường hợp như không được bố trí đúng công việc, không được trả lương đầy đủ hoặc bị ngược đãi, quấy rối tại nơi làm việc.

Ở chiều ngược lại, Điều 36 quy định người sử dụng lao động được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trong các trường hợp như người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc; người lao động bị ốm đau dài ngày mà không hồi phục khả năng lao động; thiên tai, dịch bệnh buộc phải thu hẹp sản xuất; hoặc người lao động tự ý bỏ việc liên tiếp không lý do từ 5 ngày làm việc trở lên. Tuy nhiên, người sử dụng lao động cũng phải đảm bảo thực hiện nghĩa vụ báo trước tương tự như người lao động.

Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, Bộ luật quy định rõ nghĩa vụ bồi thường. Theo Điều 40, nếu người lao động đơn phương chấm dứt trái luật, họ không được hưởng trợ cấp thôi việc, đồng thời phải bồi thường nửa tháng tiền lương theo hợp đồng và khoản lương tương ứng với thời gian không báo trước. Nếu người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt trái luật, theo Điều 41, họ phải nhận người lao động trở lại làm việc và phải bồi thường ít nhất bằng 2 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

Bộ luật Lao động 2019 cũng nhấn mạnh sự bảo vệ đối với các đối tượng yếu thế trong giao kết hợp đồng lao động. Theo Điều 145, việc sử dụng lao động chưa thành niên, lao động nữ mang thai, hoặc người khuyết tật cần tuân thủ những điều kiện chặt chẽ, từ yêu cầu về công việc an toàn, phù hợp, đến nghĩa vụ bảo đảm quyền lợi
đặc thù.

Bên cạnh đó, Bộ luật cũng dành riêng các quy định về hợp đồng lao động điện tử. Khoản 1 Điều 14 nêu rõ, hợp đồng lao động được giao kết thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử có giá trị như hợp đồng bằng văn bản. Điều này thể hiện sự thích ứng của pháp luật lao động với bối cảnh chuyển đổi số và công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ.

Nhìn chung, Bộ luật Lao động năm 2019 đã đơn giản hóa nhưng đồng thời cũng chặt chẽ hóa các quy định về hợp đồng lao động nhằm tăng tính linh hoạt cho các bên trong quan hệ lao động, đồng thời bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động. Để bảo đảm quyền lợi, mỗi bên khi tham gia giao kết hợp đồng lao động cần hiểu rõ, tuân thủ các quy định của Bộ luật Lao động, tránh những rủi ro pháp lý phát sinh từ việc vi phạm hợp đồng./. (LS. Nguyễn Đức Huy, Công ty Luật Viên An).

Nguồn: Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 ngày 20 tháng 11 năm 2019.

*Lưu ý:

- Bài viết này được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo chung về các quy định pháp luật hiện hành;

- Một số điều khoản pháp luật được đề cập có thể đã được sửa đổi, bổ sung hoặc hết hiệu lực tại thời điểm bạn tiếp cận thông tin;

- Để đảm bảo quyền lợi và có được tư vấn phù hợp với tình huống cụ thể, bạn vui lòng liên hệ với đội ngũ luật sư của Công ty Luật Viên An hoặc gọi ngay đến số gọi số: 097.275.7676 để được hỗ trợ chi tiết và chính xác nhất.