THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TRONG PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Thủ tục hành chính là một bộ phận quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam, đóng vai trò điều chỉnh mối quan hệ giữa Nhà nước với cá nhân, tổ chức trong quá trình thực hiện quyền và nghĩa vụ hành chính. Hiểu một cách tổng quát, thủ tục hành chính là trình tự, cách thức mà cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân phải tuân theo khi thực hiện hoặc yêu cầu thực hiện các quyền, nghĩa vụ được pháp luật quy định trong lĩnh vực hành chính.

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay, thủ tục hành chính được quy định rộng rãi ở nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau, từ Hiến pháp, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Tiếp cận thông tin cho đến các luật chuyên ngành như Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng... Đặc biệt, để đảm bảo sự minh bạch và thuận tiện cho người dân, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 63/2010/NĐ-CP về kiểm soát thủ tục hành chính (đã được thay thế bằng Nghị định số 92/2017/NĐ-CP), đặt nền móng cho việc chuẩn hóa, đơn giản hóa thủ tục hành chính trên cả nước.

Một đặc điểm nổi bật của thủ tục hành chính trong pháp luật Việt Nam là yêu cầu công khai, minh bạch. Theo quy định tại Điều 9 Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, các cơ quan nhà nước có trách nhiệm công khai các thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của mình, bảo đảm cho người dân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận. Điều này được cụ thể hóa thông qua việc niêm yết công khai thủ tục hành chính tại trụ sở cơ quan giải quyết, trên Cổng thông tin điện tử hoặc Trang thông tin điện tử của cơ quan nhà nước.

Ngoài ra, thủ tục hành chính tại Việt Nam cũng gắn liền với nguyên tắc cải cách hành chính. Từ năm 2007, Chính phủ Việt Nam đã triển khai Đề án 30 về đơn giản hóa thủ tục hành chính trên các lĩnh vực quản lý nhà nước, đặt mục tiêu rà soát, loại bỏ những thủ tục gây phiền hà, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Thành tựu của cải cách thủ tục hành chính được thể hiện qua việc rút ngắn thời gian giải quyết các thủ tục như đăng ký kinh doanh, cấp phép xây dựng, đăng ký đất đai, cấp hộ chiếu, và đặc biệt là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính thông qua mô hình “Chính phủ điện tử”, “Chính phủ số”.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc thực hiện thủ tục hành chính vẫn còn tồn tại một số bất cập. Ở một số địa phương, tình trạng giải quyết hồ sơ trễ hạn, yêu cầu bổ sung hồ sơ không hợp lý, thậm chí gây phiền hà cho người dân vẫn còn xảy ra. Một số thủ tục hành chính còn rườm rà, chồng chéo, thiếu sự thống nhất giữa các ngành, lĩnh vực. Điều này không chỉ làm giảm niềm tin của người dân đối với bộ máy hành chính nhà nước mà còn ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh.

Để tiếp tục hoàn thiện thủ tục hành chính trong pháp luật Việt Nam, cần chú trọng một số giải pháp như: tăng cường ứng dụng công nghệ số để cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4; tiếp tục rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết; nâng cao năng lực, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức; và tăng cường cơ chế giám sát, phản biện từ xã hội đối với hoạt động giải quyết thủ tục hành chính. Đồng thời, việc xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm cần được đặt lên hàng đầu, theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 76/NQ-CP ngày 15/7/2021 của Chính phủ về chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021–2030.

Tóm lại, thủ tục hành chính là cầu nối giữa Nhà nước với nhân dân trong quá trình quản lý hành chính. Một hệ thống thủ tục hành chính đơn giản, minh bạch và hiệu quả không chỉ góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Vì vậy, việc tiếp tục cải cách, hoàn thiện thủ tục hành chính trong pháp luật Việt Nam là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược trong tiến trình xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, của dân, do dân và vì dân./. (TS.LS. Nguyễn Thị Huyền Trang, Công ty Luật Viên An).

*Lưu ý:

- Bài viết này được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo chung về các quy định pháp luật hiện hành;

- Một số điều khoản pháp luật được đề cập có thể đã được sửa đổi, bổ sung hoặc hết hiệu lực tại thời điểm bạn tiếp cận thông tin;

- Để đảm bảo quyền lợi và có được tư vấn phù hợp với tình huống cụ thể, bạn vui lòng liên hệ với đội ngũ luật sư của Công ty Luật Viên An hoặc gọi ngay đến số gọi số: 097.275.7676 để được hỗ trợ chi tiết và chính xác nhất.